Wikipedia

an holloueziadur digor ha frank, savet gant an holl.

Pennad dre zegouezh · Skoazell ha kregiñ ganti · Kumuniezh

Galileo Galilei a oa ur matematikour, fizikour ha steredoniour, a voe pouezus e labour evit istor ar brederouriezh.

Ganet e oa Galileo Galilei e Pisa d’ar 15 a viz C’hwevrer 1564, en ur familh nobl a orin, hogen ne oa ket pinvidik. Mab e oa da Vincenzo Galilei, soner ha sonaozer eus Firenze, ha Giulia Ammannati. Un deskadurezh klasel a dapas o mab Galileo gant menec’h manati Vallombrosana, e-kichen Firenze. Deskiñ a reas seniñ er skol-se ha studiañ a reas gregach ha latin.

E 1581 e voe kaset gant e dad da studiañ medisinerezh da skol-veur Pisa. Met ur bern traoù a oa ha ne zedennent ket kaer Galileo eno, ha gwelet a reas er c’hontrol e plije dezhañ ar matematik hag ar fizik. N’echuas ket e studioù medisinerezh ha kregiñ a reas da studiañ matematik gant Ostilio Ricci, ur matematikour italian ha ne ouzer ket kalz a dra diwar e benn. E 1583 e verzas Galileo e oa keit-ha-keit lusk-dilusk momederioù hag a oa disheñvel o fouez. Deskiñ tresañ a reas ivez. E 1589 e voe anvet da gelenn matematik e skol-veur Pisa.

Galileo Galilei a selle ouzh an anadennoù fizikel en-dro dezhañ, met sevel taolioù-arnod a ouezas ober ivez. Gant e gavadennoù e lakaas en arvar ar skeudenn eus ar bed a oa betek neuze gant skiantourien Europa. Sellet a reer outañ evel unan eus diazezerien ar fizik modern.

(lenn hiroc'h...)

• 8 a viz Du : mont a ra ar maout gant ar skiper breton Tom Laperche (skeudenn) er redadeg treuzatlantel Route du Rhum 2026, e 6 devezh, 13 eurvezh, 27 munutenn ha 40 eilenn.
• 4 a viz Du : mont a ra an tu kreñv gant ar Strollad Demokratel en dilennadegoù midterms er Stadoù-Unanet, e Ti an Dileuridi koulz hag er Sened.
• 1añ a viz Du : dont a ra an Italian Kimi Antonelli da vezañ kampion ar bed yaouankañ Formulenn 1 goude Priz Meur Mec'hiko, d'an oad a 20 vloaz.
• 1añ a viz Du : mont a ra ar maout gant Iliana Iotova e dilennadegoù ar prezidant e Bulgaria.
• 28 a viz Here : 70 den zo lazhet en ur gwallzarvoud etre daou dren e proviñs Toledo, e Spagn.
• 25 a viz Here : e dilennadeg kannaded Serbia eo trec'het Aleksandar Vučić hag e strollad SNS gant listenn ar studierien.
• 25 a viz Here : Luiz Inácio Lula da Silva zo dilennet da brezidant Brazil e-tal Flávio Bolsonaro.
• 23 a viz Here : fuzuilhadenn a-yoc'h e Trappes ha La Verrière, lazhet ez eus un den ha gloazet pemp den all.
• 22 a viz Here : ar priz Sac'harov zo deroet gant Parlamant Europa d'al Lez-kastizañ Etrebroadel.
• 20 a viz Here : anvet eo Luca Niculescu da gentañ ministr gant parlamant Roumania.

• Evit kaozeal diwar-benn kement tra a denn d'ar Wikipedia brezhonek, kit bep an amzer d'ober un dro betek Tavarn ar wikipedourien.
• Taolit ur sell ouzh ar pennadoù nevez-voulc'het gant hor c'henlabourerien ha roit dorn d’o reizhañ, d’o gwellaat, d’o astenn, d’o fonnusaat. Gallout a ra neb a gar degas kemmoù d’ar pennadoù. Sellit ouzh penaos kemmañ ur bajenn, pe c’hoazh ouzh roll ar fazioù stankañ.
• Porched ar gumuniezh: amañ e kavo ar re nevez ar pep retañ da c'houzout
• Roll ar porchedoù: eno e vo kavet pennadoù a bep seurt

• C'hwezek miz a voe ret d'ar sonterez New Horizons evit treuzkas an holl ditouroù dastumet goude he nijadenn e-biou Ploudon.
• Jonathan, ur vaot ramz eus Sechelez (skeudenn), eo al loen bev koshañ a anavezomp : ganet e vije war-dro 1832.
• Abaoe miz Here 2026 ez eus ur monumant d'ar re varv e kumun Lanrigan, e Bro Sant-Maloù.
• Nikola Petrović-Njegoš, priñs Montenegro, zo ganet e Sant-Nikolaz-ar-Pelem.
• Tizh ar gouloù er goullo eo an tizh brasañ zo en Hollved anavezet, hervez relativelezh hollek Albert Einstein : 299 792 458 metr dre eilenn.
• Ronan Huon, an emsaver breton brudet, a oa ganet e Saint-Omer e Pas-de-Calais e 1922.
• Awenet eo bet ar c'hoari sudoku gant ar c'harrez hud moarvat.