Nkhondo ya Magetsi gha Direct na Alternating Current yikaŵa mphindano ya malonda na sayansi pakati pa Thomas Edison, Nikola Tesla na George Westinghouse mu vyaka vya m'ma 1880 na 1890. Edison wakakhozga magetsi gha DC, apo Tesla na Westinghouse ŵakakhozga magetsi gha AC. Chinthu chikuru mu mphindano chikaŵa umo magetsi ghangatumizgikira mtunda utali kwambura kutaya mphamvu zinandi. AC yikaŵa yakwenelera pa kutumiza magetsi kutali, ndipo yikawoneska nkhongono yake pa Chiwonesko cha Charu cha Chicago mu 1893 na ntchito ya magetsi ku Niagara Falls. Edison wakagwiliskiranga ntchito viyelezgero vya ŵanthu na nyama kuti walongore ngozi ya AC, kweni AC yikazgoka nthowa iyo yikagwiritsidwa ntchito chomene. Nkhondo iyi yikasintha umo charu chikaŵikira maukonde gha magetsi na umoyo wa mazuŵa ghano. AC yikathereska mphindano ndipo yikazgoka nthowa yakumanyikwa chomene mu charu chose lero.
... kuti Triantha occidentalis ni mtundu wa chomera uwo ŵasayansi ŵakasanga kuti ukuryako tudoyo, nangauli chikupanga maluŵa agho ghakopa tudoyo kuti tiŵe na mungu?
... kuti Nyanja ya Baikal ndiyo nyanja yakuzama chomene pa charu chose, ndipo yili na kuzama kwa mamita 1,642?
... kuti Wallace's giant bee ni njuchi yikuru chomene yakumanyikwa pa charu chose, ndipo yikazengeka mu sayansi pamanyuma pakuti yikaŵa yambura kuwoneka kwa vyaka 38?
... kuti Mlonga wa Amazon ukupeleka maji ghanandi mu nyanja kuluska mlonga uliwose unyake pa charu chose?
... kuti Antarctica ni chipululu chikuru chomene pa charu chose, nangauli chili na madzi ghanandi mu mawoko gha madzi gha chipale?
... kuti Mwezi uli kutali na Charu pafupifupi makilomita 384,400, ndipo mtunda uwu ukusintha chifukwa Mwezi ukuzungulira Charu mu nthowa ya ovali?
... kuti Mongolia ndiyo charu chambura nyanja icho chili na ŵanthu ŵachoko chomene pa kilomita yimoza ya malo?
... kuti Shoebill ni chiyuni icho chingayima pafupi mamita 1.5 kutalika, ndipo chikumanyikwa chomene chifukwa cha mulomo wake ukuru?
... kuti Encephalartos woodii ni chimoza mwa vyomera vyakusoŵa chomene pa charu chose, ndipo chomera chimoza pera ndicho chikapezeka chikukura mwakawiro ku South Africa mu 1895?
... kuti Parker Solar Probe yikaŵa chombo chakwamba cha mumlengalenga icho chikafika kufupi chomene na Dzuŵa, ndipo chikapangika kuti chifufuze mlengalenga wa Dzuŵa?
... kuti Mars ni pulaneti yimoza pera iyo ŵanthu ŵatumapo rover kuti yendende pa chanya chake?
Pa dazi ili
Chigaŵa cha Khoma la Berlin icho chikawoneka mu 1989
Mu 1918, Germany yikapharazga kuti yizamuŵa charu cha boma la ŵanthu m’malo mwa ufumu.
Mu 1938, usiku wa pa 9 kufika pa 10 November, ŵanthu ŵa chipani cha Nazi ŵakawukira Ŵayuda mu Germany na vigaŵa vinyake vya Europe. Chochitika ichi chikamanyikwa kuti Kristallnacht.
Mu 1989, malango gha kujumpha pakati pa East Berlin na West Berlin ghakajulurika, ndipo ŵanthu ŵakayamba kuwoloka. Ichi chikaŵa chimoza mwa vinthu vikuru ivyo vikapangiska kuti Berlin Wall yigwe.
Mbili ya vyakuchitika
Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha Brazil
ŴaPalaw'an ni gulu la ŵanthu ŵakwambilira ŵa ku Philippines awo ŵakukhala chomene mu chigaŵa cha Palawan. ŴaPalaw'an ŵali na umoyo wakukolerana chomene na thengele, ndipo ŵakujipwelelera mwa kusaka, kusanga vyakurya, kukola somba, kusanga uchi na kugwiliskira ntchito vyakumera vya mu chilengiwa. Ŵali na umanyi wakuzama wa vinyama, makuni, milonga na malo ghawo, ndipo ŵakugwiliskira ntchito vinthu vya mu thengele pa vyakurya, nyumba na vinthu vinyake. Ŵanthu aŵa ŵakumanyikwa chifukwa cha luso lwawo lwa kusaka na mivi, mipondo na vinthu vinyake vya chikhalidwe. Mazuŵa ghano ŵakukumana na kusintha kwa malo na umoyo, kweni ŵakulutilira kusunga mitheto, chiyowoyero na maluso gha makolo ghawo. Palawan yikulutilira kuŵa malo ghakuzirwa chomene pa umoyo wawo. (Nkhani yose...)
Malo ghakuzizwiska
Meteora ni malo ghakuzizwiska mu Greece agho ghali na mizati yikuru ya mwala na matchalitchi ghakale agho ghazengeka pachanya pa miyala. Para zuŵa likusweka, ungweru ukuŵika mitundu yakupambanapambana pa miyala na nyumba zakale, ndipo malo agha ghakuwoneka ghakuzizwiska chomene. Meteora yili pafupi na Kalabaka mu chigaŵa cha Thessaly, ndipo ghali na mapiri, mphanga na malo ghakupambanapambana gha chilengiwa. Ŵanthu ŵakamba kukhala na kusopa mu malo agha chifukwa cha kuŵa kutali na ŵanthu na kuŵa malo ghakuvikililika. Mazuŵa ghano Ŵalendo ŵakiza kuwona miyala na matchalitchi, ndipo Meteora yili pa mndandanda wa chiharo cha charu chifukwa cha kuzirwa kwake. (Nkhani yose...)
Chithuzi cha mwahuno
Khoma Likuru la China ni dongosolo la makhoma na malibwe ghakuvikilira ilo likujumpha mu vigaŵa vinandi vya China. Vigaŵa vyakwambilira vikazengeka mu nyengo za ufumu wakale, apo vigaŵa vinandi ivyo tikuwona lero vikakhazikiskika mu nyengo ya Ming dynasty. Khoma likukwera pa mapiri, zigwa na malo gha chipalamba, ndipo lili na watchtowers zinandi. Likazengeka kuti livikilire mphaka za kumpoto ku ŵankhondo ŵakufuma ku vigaŵa vinyake vya Asia. Makhoma gha malibwe, njerwa na dongo ghakagwiliskirika ntchito mu vigaŵa vyakupambanapambana. Mu 1987, Great Wall yikaŵa UNESCO World Heritage Site. Nangauli likumanyikwa nga khoma limoza, kweni ni maukonde gha makhoma ghakazengeka mu nyengo zakupambanapambana. Ŵalendo ŵanandi ŵakwiza ku Mutianyu na Badaling chifukwa cha nthowa zake na mawonekero. Para dzuŵa likuloŵa, khoma likulondezga mapiri nga njoka yitali. Ni chimoza mwa vimanyikwiro vikuru vya China.
You are visitor 01402503 — GeezerVison does not store the pages you look up. Best viewed with Netscape Navigator 4.7 or Internet Explorer 6 at 800×600. No cookies required.